Το βιβλίο αυτό περιέχει διακόσια δέκα από τις δύο περίπου χιλιάδες ενυπόγραφα άρθρα που εδημοσίευσε στην "Καθημερινή" ο Γεώργιος Βλάχος, από την ημέρα της εκδόσεώς της (15 Σεπτεμβρίου 1919) που εδημοσίευσε το πρώτο, έως οκτώ ημέρες προ του θανάτου του (15 Αυγούστου 1951) που εδημοσίευσε το τελευταίο. (Τα κριτήρια, με τα οποία έγινε η επιλογή, αναφέρονται στον πρόλογο.)
Κατά τις τρεις αυτές δεκαετίες ο ελληνισμός έζησε τρεις συμφορές· δύο δικές του, τις μεγαλύτερες της νεότερης ιστορίας του: τα μικρασιατικά και τον εμφύλιο πόλεμο· και μια γενική: τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Τα τρία αυτά γεγονότα εσφράγισαν ανεξίτηλα την πορεία μας ως έθνους, την καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό, και οι συνέπειές τους αποτελούν ακόμη θέματα ουσιώδη της καθημερινής εθνικής μας ζωής.
Στη διαδρομή των τριών αυτών δεκαετιών ο Γεώργιος Βλάχος βρίσκεται συνεχώς στο προσκήνιο (μόνο κατά τη γερμανική κατοχή απουσιάζει) με τα άρθρα του στην "Καθημερινή", όπου, αυτόπτης μάρτυρας και κάποτε μέτοχος των γεγονότων, τα καταγράφει με την εγκυρότητα του αυτόπτη, τα σχολιάζει με τη διεισδυτικότητα του δημοσιογράφου και κάποτε αποκαλύπτει πλευρές τους, τις οποίες μόνο ο μέτοχος σε αυτά είναι δυνατό να γνωρίζει. Η τριπλή αυτή αφετηρία των δημοσιευομένων άρθρων: η άμεση μαρτυρία, ο διεισδυτικός σχολιασμός και κάποτε η συμμετοχή στα γεγονότα, περικλείει την πρώτη και γενικότερη σημασία που έχει το περιεχόμενο αυτού του βιβλίου. Το οποίο, γι' αυτό ακριβώς, πρέπει να καταταγεί στα κείμενα εκείνα της νεοελληνικής γραμματείας, τα οποία, ενώ δεν είναι καθαρώς ιστορικά, περικλείουν όση ιστορικότητα χρειάζεται για να συμβάλουν στη διαγραφή της επώδυνης πορείας προς την εθνική μας αυτογνωσία ένα στόχο για τον οποίο γίνεται λόγος τόσο πολύ και τόσο συχνά, όσο συχνά και όσο πολύ διαπιστώνουμε πόσο απέχουμε ακόμη από αυτόν, αδύναμοι να δραπετεύσουμε από τη λίμνη της εθνικής μας ακινησίας. [...] (Από την παρουσίαση της έκδοσης)