Για τον ύστερο Μαρξ, τον Κοινοτισμό και τις Έκκεντρες ΟικονομίεςΚωδικός: 9789604995547Έτος έκδοσης: 2025Εκδοτικός οίκος: ΤόποςΠολιτική οικονομία

Το έργο του Μαρξ στην ύστερη περίοδό του προσπαθεί να κατανοήσει το παγκόσ?ιο σύστη?α που γεννιέται από την επέκταση της καπιταλιστικής κυριαρχίας σε όλον τον πλανήτη· ένα σύστη?α στο οποίο συνυπάρχουν -σε αντίφαση και/ή συ?πληρω?ατικά- στοιχεία κοινωνικών σχη?ατισ?ών που προήλθαν από διαφορετικές ιστορικές διαδρο?ές, ?ια ?εγάλη ποικιλία τρόπων παραγωγής. Με δυο λόγια, το ενδιαφέρον του ύστερου Μαρξ στρέφεται προς τις «περιφέρειες του καπιταλισ?ού».

Ο Σάνιν, ?ε το κεί?ενό του για τις έκκεντρες οικονο?ίες, κάνει ένα επιπλέον βή?α: Με αφετηρία τη θεωρία του Τσαγιάνοφ για τις κοινωνίες των χωρικών, επιχειρεί να ?ελετήσει φαινό?ενα όπως η άτυπη οικονο?ία, η αυτοαπασχόληση και άλλα, ?έσα στις ίδιες τις καπιταλιστικές ?ητροπόλεις.

Ο Σάνιν α?φισβητεί ριζικά τη θεωρία της προόδου, ορίζοντας πλέον ?ε ?εγαλύτερη σαφήνεια το αντικεί?ενο της α?φισβήτησής του: Πρόοδος τιτλοφορείται ?ια πολλαπλή άνοδος κατά την οποία το αναπόφευκτο, το ορθολογικό και το καλό ταυτίζονται και όλες οι κοινωνίες κινούνται από την ετερογένεια των ανεπαρκειών και των ανορθολογισ?ών προς το αληθινό, το λογικό και το ο?οιό?ορφο.

Ο σοσιαλισ?ός, σύ?φωνα ?ε τον Σάνιν, ?ετέφερε ένα ?ήνυ?α κοινοτισ?ού, το οποίο ό?ως εκφυλίστηκε σε κρατικό κολεκτιβισ?ό. Ο σοσιαλισ?ός κατέρρευσε, γιατί αφυδατώθηκε σε οικονο?ία και επιστή?η· γιατί έχασε το ηθικό και ανθρωπιστικό του περιεχό?ενο και το αντικατάστησε ?ε ?ια ιδεολογία της ανάπτυξης, ?ε την αύξηση οικονο?ικών και άλλων δεικτών.

Δυστυχώς, όχι ?όνο το έργο του Σάνιν αλλά, και η συζήτηση για τον ύστερο Μαρξ παρέ?εινε άγνωστη για δεκαετίες ολόκληρες στο ?ορφω?ένο κοινό της ελληνικής Aριστεράς. Τουλάχιστον από τη δεκαετία του 1980 και ύστερα, ο κοινοτισ?ός, ο συνεργατισ?ός, η αυτοδιαχείριση, αλλά επίσης και η άτυπη οικονο?ία, η αυτοαπασχόληση, οι χωρικοί και ο κόσ?ος τους, επί της ουσίας, ήταν εκτός των ενδιαφερόντων της.